Zekat Kimlere Düşer?

Zekatınızı bağışlamak için tıklayın.
​
İslam dininde sosyal adaletin sağlanması, gelir adaletsizliğinin giderilmesi ve toplumsal dayanışmanın sağlanmasında en temel mali ibadet zekattır. Dinen zengin sayılan her mükellef için farz olan zekat ibadetinde, varlıkların doğru hesaplanması kadar toplanan bu payın hak sahiplerine ulaştırılması da zorunludur.

Arabanın Zekatı Olur mu?  

Fıkhi kaynaklarına göre bir malın zekata tabi olabilmesi için nâmî (artıcı/gelir getirici) olması ve kişinin asli ihtiyaçlarının dışında kalması gerekir.  

Kişinin bizzat bindiği, ailevi veya şahsi ulaşımı için kullandığı motorlu kara taşıtları asli ihtiyaç maddesi sayılır. Dolayısıyla şahsi binek aracının piyasa değeri ne kadar yüksek olursa olsun, kendisi için zekat hesaplanmaz ve ödenmez.  

Ancak araç alım-satım ticareti amacıyla elde bulunduruluyorsa, o araç artık "ticari emtia" hükmünü alır ve dönem sonundaki piyasa rayiç değeri üzerinden kırkta bir (%2,5) oranında zekatı verilir. Taşımacılık, taksi veya kiralama (rent a car) amacıyla işletilen ticari araçların ise kasko veya araç bedeline değil; bu araçların işletilmesinden elde edilen ve nisap sınırını aşan birikmiş net kârına zekat düşer.

Borç Verilen Altının Zekatı Verilir mi?  

Bir kimsenin borç olarak verdiği altın veya nakit para, fiilen borçlunun elinde bulunsa dahi mülkiyet bakımından alacaklıya aittir. Bu alacaklar geri dönüş ihtimaline göre ikiye ayrılır:  

Kuvvetli Alacaklar (Tahsil Edilme İmkânı Olanlar): Borçlu borcunu kabul ediyor, inkar etmiyor ve ödeme gücü bulunuyorsa bu alacak kuvvetlidir. Mükellef, borç verdiği altının zekatını her yıl elindeki diğer birikimlerine ekleyerek düzenli ödeyebilir. Ya da borcunu tahsil ettiği gün, geçmiş yıllara ait zekatlarını geriye dönük olarak topluca öder.  

Zayıf/Ümitsiz Alacaklar (Tahsil Edilemeyenler): Borçlunun inkar ettiği, iflas ettiği veya nerede olduğu bilinmediği için tahsil edilme ümidi kalmayan alacaklar için her yıl zekat tahakkuk etmez. Şayet bu borç yıllar sonra beklenmedik şekilde tahsil edilirse, sadece tahsil edildiği andan itibaren bir yıllık zekatı verilir; geçmiş yılların zekatı aranmaz.  

Borcu Olana Zekat Verilir mi?  

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu kararlarına göre, borcu olan bir kimseye zekat verilmesi caizdir ve önceliklidir. Bir kimsenin elinde nakit veya mal varlığı bulunsa dahi, vadesi gelmiş borçları düşüldükten sonra kalan net varlığı nisap miktarının (80.18 gram altın değeri) altında kalıyorsa o kişi dinen fakir sayılır. Borcunu ödemekte acze düşmüş bu kimselere zekat verilerek doğrudan borçlarını kapatmalarına destek olunabilir.  

Damada ve Geline Zekat Verilir mi?

İslam fıkhında usûl (anne, baba, dede, nine) ve fürû (çocuklar, torunlar) dışındaki hısımlara zekat verilmesi prensip olarak caizdir. Damat ve gelin ile mükellef arasında doğrudan bir soy veya bakım bağı bulunmaz.  

Damada Zekat Verilir mi? (Damada Zekât Verilir mi?): Evet, verilebilir. Diyanet fetvalarına göre damat ile kayınpeder/kayınvalide arasında nafaka yükümlülüğü ve mal birliği yoktur. Şayet damat dinen zengin sayılmıyorsa, geçim darlığı çekiyorsa veya borçluysa kayınpederi veya kayınvalidesi zekatını damadına doğrudan verebilir.  

Geline Zekat Verilir mi?: Evet, ihtiyaç sahibi geline zekat verilebilir. Ancak İslam fıkhında ailenin geçimini sağlama ve eşin nafakasını temin etme mükellefiyeti kocaya aittir. Hali vakti yerinde olan bir kimsenin eşi olan gelin, kocasının imkanları sebebiyle zengin sayılır ve ona zekat verilmez.

Ancak gelinin eşi de fakir veya borçluysa ya da gelinin kocasından bağımsız şahsi borcu bulunup ödeyemiyorsa fakir olan geline zekat verilmesi dinen caizdir.

Evli Kıza Zekat Verilir mi?  

Temel fıkıh kaynaklarının tamamında anne ve babanın kendi öz evlatlarına zekat vermesi kesin olarak yasaklanmıştır.

Kişi kendi alt soyuna (çocuklarına ve torunlarına) zekat veremez. Evlat evlenip başka bir haneye taşınmış olsa dahi anne-baba ile çocuk arasındaki kan bağı ve nafaka sorumluluğu devam eder. Bu nedenle evli olan öz kıza doğrudan zekat verilemez; ihtiyaç halinde ona zekat dışı nafaka ve hediye yoluyla destek olunması dinî bir görevdir.

Ancak daha önce belirtildiği üzere, kızın eşi olan damat dinen fakir veya borçlu ise zekat doğrudan damada teslim edilebilir. Damat aldığı zekat parasını ailesinin geçimi için dilediği gibi sarf edebilir.

Yeğene ve Öğrenciye Zekat Verilir mi?

İslam fıkhında kişinin bakmakla doğrudan mükellef olmadığı ihtiyaç sahibi yakınlarına yardım etmesi, hem sadaka hem de akrabalık bağlarını canladırma faziletini taşır. 

Yeğene Zekat Verilir mi?: Evet, verilebilir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamalarında kardeş çocukları (kız veya erkek yeğenler) bakmakla yükümlü olunan alt soy kapsamında değerlendirilmez. Ayrı hanede ikamet eden ve dinen fakir olan yeğenlere zekat vermek caizdir; hatta yabancı bir ihtiyaç sahibine vermekten daha faziletlidir.

Öğrenciye Zekat Verilir mi?: Evet, verilebilir. Ailesinin maddi imkanları yetersiz olan veya eğitim masraflarını karşılayamayacak durumda bulunan muhtaç öğrencilere zekat verilmesi caiz görülmüştür.

Türk Kızılay Zekat Bağışı Nasıl Yapılır?  

Doğru hesaplanan zekatın fıkhi ölçülere uygun olarak gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması esastır. Türk Kızılay; şeffaf bağış yönetimi ve uzman saha ekipleriyle zekat emanetlerinizi yetimlere, dar gelirli ailelere, afetzedelere ve muhtaç vatandaşlara ulaştırmaktadır.  

Zekatınızı Türk Kızılay güvencesiyle ulaştırmak için:  

Online Bağış: bagis.kizilay.org.tr web sitesi üzerinden 7/24 kredi kartı veya banka kartı ile güvenli bağış yapabilirsiniz.  
Banka / Havale - EFT: Kızılay’ın anlaşmalı banka hesap numaralarına açıklama alanına "ZEKAT" yazarak bağışınızı gönderebilirsiniz.  
Kızılay Mobil Uygulaması: Akıllı cihazınızdaki Kızılay mobil uygulaması üzerinden zekat bağış adımlarını tek tıkla tamamlayabilirsiniz.

Zekatınızı hesaplamak için tıklayın.